Просмотрено
Рубрика: Литература

Қорқыт атаның нақыл сөздері (аударылған)

Қорқыт атаның нақыл сөздері (аударылған)

Қорқыт ата өмір сүрген жылдары-VIII ғасырдың соңынан IX ғасырдың басына дейінгі кезең-Дешт-и-Қыпшақ негізгі массада мұсылмандықты әлі қабылдаған жоқ. Ислам тек тарала бастады. Кез келген дін кез келген халық бірден қабылдаған жоқ. Қытайлықтар буддизмнен бас тартып, оған қарсы қатал күрес жүргізген фактілер белгілі. Біздің дәуірдің басында Орта Шығыстағы партия қарсылық басқа дінді ұстануға несторианство көрсетті. Қорқыт өмір сүрген уақыт Ұлы Түркі империясының ыдырауымен ғана емес, сонымен қатар түркілердің өміріндегі маңызды оқиға — исламның, діннің енуімен, беймәлім доселемен сипатталады (А. Асқаров, 1998…

Читать Читать

Мақал-мәтелдерінің этномәдени сипаты

Мақал-мәтелдерінің этномәдени сипаты

Тiлдiң мәдениетiн, байлығын, көркемдiлiгiн, бейнелiлiгiн арттыратын лексикалық категория – мақал-мәтелдерге де байланысты. Басқаша айтқанда, тiлдiң лексикалық құрамының бөлiнбес бiр сыңары саналатын мақал–мәтелдер де ұлт тiлiнiң ғана емес, ұлт мәдениетiнiң де көрсеткiшi болып табылады. Қазақ тіліндегі мақал-мәтелдер тек сан жағынан ғана емес, сапа, мазмұн тұрғысынан алғанда да алуан түрлі. Оның басты себебі: ұлттық менталитеттің тілдегі ерекше мәнді де маңызды өрнегі болып саналатын мақал–мәтелдер қазақ этносына тән дүниетаным мен тарихи сананың айқын айғағы, халық даналығы мен философиялық толғанысының, эстетикалық танымы мен тағлым-тәлімнің,…

Читать Читать

Тіл мен дүниетаным тұтастығы

Тіл мен дүниетаным тұтастығы

Дүниетанымның философиялық ұғым екені белгілі. «Дүниетаным — ақиқатты игеру жүйесі, оның ішінде тұтастай алғанда адамдардың білімі мен нанымын, ар-ожданын, мұраттары мен әленуметтік құлықтың реттеушісі, саяси бағыт- бағдар, қоршаған ортаға психологиялық және эстетикалық көзқарас. Дүниені танып, білу нәтижелері, жеке адам үшін өзінің қоғамдағы орны жайлы ұғымдардың жиынтығы, сана- сезім қалпы, дүниені біртұтас құбылыс ретінде қабылдау нәтижесі» [1.4 3] Дүниетаным — өте күрделі және ежелгі құбылыс. Философ- ғалым І.Ерғали дүниетаным жөнінде мынандай пікір айтады: «Дүниетаным дегеніміз – адамның дүниеге (әлемге) деген рухани…

Читать Читать

Ғасырлар поэзиясы: «Мухаббатнама» жыры

Ғасырлар поэзиясы: «Мухаббатнама» жыры

Қазақ әдебиеті ертеден келе жатқан қазақ халқының басты тарихы, өткен өмірі десек те болады. Ежелгі әдебиетіміз жайлы айтатын болсақ: ол — өте көркем тілмен жазылған, өте көлемді және ол тек қазақ халхының ғана тарихын қамтып қоймай, оған барлық түркі тектес халықтарының тарихын, тұрмысын, салт- дәстүрін баяндап, әдебиет туындылырын толық қамтыды. Енді кезекті неліктен тек қазақ халқының емес, бүткіл түркі тектес халықтарының тарихы және неліктен жазба деректеріміз қазақ тілінде емес, түркі тілінде жазылғанын баяндайық.Тарихымызға сенетін болсақ, қазақ халқы негізін түріктерден алғанын…

Читать Читать

Қазақ жырындағы дәстүр сабақтастығы

Қазақ жырындағы дәстүр сабақтастығы

Қазақ халқының рухани-мәдени ғұмырында, тарихи тағылымында, заманауи шежiресiнде қай кезеңде болса да азаттық, бостандық, еркiндiк, яғни тәуелсiздiк идеясы ешқашан күн тәртiбiнен түскен емес. Жалпы бұл ұлттық, халықтық идея жер жүзiндегi барша халықтардың да әрқашан асыл мұраты, мәңгiлiк мақсаты болған. Сондықтан да әлем өркениетiнiң белгiлi-белгiлi жауњарларын, әлем халықтарының жер жүзiне тараған аңыз-дастандарын ойға алып қарасақ, бәрiнде де алтын арқау – азаттық пен еркiндiк. Жер жаралғалы, жер бетiнде адамзат ұрпағы дүниеге келгелi пенде де, ру мен тайпа да, ұлт пен ұлыс та,…

Читать Читать

Ыбырай Алтынсарин — на казахском (реферат)

Ыбырай Алтынсарин — на казахском (реферат)

Көрнекті ағартушы, педагог, фольклортанушы, этнограф Ыбырай Алтынсарин дүниеге келген күн 2 қараша 1841 жылы ауылда уезінің (қазіргі Затобол ауданы Қостанай облысы). Әкесінің өлімінен кейін ол тәрбиеленген үйде өз атасының Балгожи Жанбурчина, ең бір беделді билер. Тоғыз жыл Ыбырай анықталды Орынбор қаласына бірінші ерекше мектепті қазақ балаларына арналған. 1857 жылы Ыбырай Алтынсарин, мектепті бітірген қалдырылды кезінде Орынбор облыстық бастығының аудармашы ретінде.Өз бетінше білім алумен айналыса отырып, Ыбырай оқып, әлем әдебиетінің классиктерін – Шекспир, Гете, Байрон, Пушкин, Лермонтов, Навои, Фирдоуси және басқа…

Читать Читать

Образ Абая Кунанбаева в изобразительном искусстве

Образ Абая Кунанбаева в изобразительном искусстве

Образ великого Абая, поэта и просветителя, как личность интересовал и интересует в исторически разные периоды времени многих художников изобразительного искусства. Следует отметить, что это задача особой сложности. Нужна достаточная информированность для создания цельного и неповторимого образа Абая. В этой области практически нет научно-исследовательских трудов. Нерешенным на сегодняшний день остается теоретическое осмысление художественного образа Абая от первого натурного нарисованного портрета Абая в 1887 г. до произведений настоящего времени во всех жанрах, их исследования для создания цельного образа Абая в изобразительном искусстве….

Читать Читать

Философские термины Абая

Философские термины Абая

Сейчас, когда столь актуальна задача формирования философской терминологии в казахском языке, очень интересно проследить ее развитие не только на мировом опыте, но и, как говорится, на местном материале, через творческое освоение сынами Степи разнообразных контекстов мировой культуры. Это поспешествует не только усвоению методов адап­тации иноязычной терминологии к особенностям родной речи, но и уяснению способов освоения миром кочевья духовных исканий соседних культур, а также различению позднейших наслоений в результате волюнтар­истского словотворчества в пореволюционные годы.Для казахов в этом отношении чрезвычайно важны поэзия…

Читать Читать

Лу Синь — Қытайдың Ұлы жазушысы

Лу Синь — Қытайдың Ұлы жазушысы

Қытайдың ұлттық мәдениеті тарихында көрнекті күрескер, тамаша жазушы әрі отаншыл азамат Лу Синьнің орны өзгеше. Оның шыншыл, көркем шығармалары, публицистикалық еңбектері мен сын-зерттеу мақалалары Қытай әдебиетіне зор жаңалық әкелді. Сол себептен де Лу Синьді Қытайдың қазіргі заманғы әдебиетінің негізін салушы деп атайды.Ол 1881 жылы 25 сентябрьде Шаосын қаласында туған. Жасынан тұрмыс тауқыметін көріп өскен ол білім алуды көздеп, әуелі Нанкин қаласында, соңынан теңізшілер техникумында оқиды, тау темір жолы мектебінен де сабақ алады. Қай-қайсысында да үздік оқушылар қатарында болады. Өздігінше Қытайдың…

Читать Читать

С. Торайғыровтың «Қамар сұлу» романы жайында

С. Торайғыровтың «Қамар сұлу» романы жайында

Өткен жылдары әдеби дебютқа С. Торайғыров қазақ әдеби прозасы «Қамар сұлу» болды, әлі де қалыптасу кезеңінде. Ол ұсынылды негізінен сказками, радиосының «эфирінен қазақтың қаһарман, халық новеллами байланысты атаулары бар жиренше шешен-шешен қатысты, Алдар-Көсе немесе Аяз-бидің, сондай-ақ қысқа рассказами жазушы-ағартушысы Ыбырай Алтынсарин.Тек ХХ ғасырдың басында, дамуымен мерзімді баспасөз, пайда очерктер, қысқа әңгімелер, фельетондар, хат-хабарлар, мақалалар, экономика, мәдениет мәселелері, қазақ халқының этнографиясы. Жекелеген жазушылар жасайды және аса ірі көркем шығармалары прозалық деп сөйлеседі, оларды (кейде негізсіз) романами. Бұл ретте айрықша назар проблемасына жатсақ,…

Читать Читать